Cyberkaretka: Kluczowa Innowacja w Pomocy Polskim Szpitalom

02.10.2026 12:52 Daniel Wlaźlak

(cybersecurity : fot. http://elements.envato.com/)

Współczesna opieka zdrowotna opiera się na nieprzerwanym dostępie do systemów informatycznych – od elektronicznej dokumentacji po sterowanie aparaturą ratującą życie. Gdy szpital traci łączność lub zostaje sparaliżowany przez złośliwe oprogramowanie, zagrożone są nie tylko dane medyczne, lecz także zdrowie i bezpieczeństwo pacjentów. Według raportu IBM “Cost of a Data Breach 2023” placówki medyczne już piąty rok z rzędu ponoszą najwyższe średnie koszty incydentów, a czas potrzebny na pełne odtworzenie działania klinik przekracza w wielu przypadkach 250 dni. Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że w polskim sektorze zdrowia około 70% serwerowni znajduje się bezpośrednio na terenie szpitali, co czyni je podatnymi na awarie infrastrukturalne oraz cyberataki.

Aby zminimalizować skutki takich zdarzeń, Ministerstwo Zdrowia wraz z Centrum e-Zdrowia uruchamia innowacyjny program mobilnego wsparcia pod nazwą „cyberkaretka”. Jest to pierwsze w Europie Środkowo-Wschodniej rozwiązanie polegające na wysłaniu do zaatakowanej placówki w pełni wyposażonego pojazdu IT, który w ciągu kilkudziesięciu minut jest w stanie odtworzyć kluczowe usługi informatyczne i zapewnić alternatywne kanały łączności.

Mobilna tarcza dla szpitali: geneza projektu

Impulsem do stworzenia cyberkaretki była rosnąca liczba incydentów typu ransomware w placówkach ochrony zdrowia. Według CERT Polska tylko w 2022 roku liczba zgłoszeń z sektora medycznego wzrosła o ponad 40 % w porównaniu z rokiem poprzednim. W odpowiedzi na tę tendencję resort zdrowia, korzystając ze środków Krajowego Planu Odbudowy, przeznaczył ok. 1 mln zł na budowę dwu-elementowej floty: głównego pojazdu będącego mobilną serwerownią i samochodu wsparcia transportującego dodatkowy sprzęt.

Projekt wpisuje się w unijne wytyczne dyrektywy NIS2, która nakłada na szpitale obowiązek zapewnienia ciągłości działania systemów krytycznych. Jednocześnie inicjatywa uzupełnia krajową strategię cyberbezpieczeństwa na lata 2023-2027, kładąc nacisk na szybką reakcję i minimalizację przerw w świadczeniu usług zdrowotnych.

Sercem systemu: infrastruktura techniczna na kołach

Cyberkaretka przypomina z zewnątrz średniej wielkości furgon, wewnątrz kryje jednak szafę serwerową z macierzą dyskową, urządzeniami sieciowymi klasy operatorskiej oraz zapasowymi punktami dostępów Wi-Fi. Całość zasilana jest z dwóch niezależnych agregatów prądotwórczych oraz zestawu akumulatorów litowo-jonowych zapewniających do czterech godzin autonomii przy pełnym obciążeniu.

Łączność gwarantuje potrójna redundancja: modem 5G wspierany przez routery LTE, satelitarny terminal Starlink oraz możliwość rozwinięcia tymczasowego światłowodu, jeśli w okolicy istnieje infrastruktura optyczna. Dzięki temu personel IT może uaktywnić bezpieczną sieć VPN pomiędzy pojazdem a krajowym węzłem Centrum e-Zdrowia, umożliwiając lekarzom kontynuowanie pracy w aplikacjach gabinetowych, systemach RIS/PACS czy e-Recepty.

Na pokładzie znajdują się też gotowe do użycia laptopy z zaszyfrowanymi nośnikami, drukarki recept i tokeny uwierzytelniające, co upraszcza migrację personelu medycznego do trybu awaryjnego. Cały ekosystem zarządzany jest za pomocą platformy kontenerowej, która automatycznie przydziela zasoby w zależności od obciążenia i liczby jednocześnie obsługiwanych stanowisk.

Procedury operacyjne i scenariusze wdrożenia

Dyspozytorem cyberkaretki jest całodobowe centrum monitoringu działające przy Centrum e-Zdrowia. W przypadku krytycznego incydentu pracownik szpitala wykonuje zgłoszenie pod numer alarmowy CSIRT-SZP. Po zdalnej analizie ryzyka zapada decyzja o wysłaniu pojazdu wraz z dwu- lub czteroosobowym zespołem inżynierów.

Po dojeździe na miejsce technicy w pierwszej kolejności diagnozują skalę awarii, izolują zainfekowane segmenty sieci LAN i uruchamiają mobilną serwerownię w trybie hot-standby. Następnie przekazują personelowi medycznemu komputery awaryjne, konfigurują drukarki i weryfikują dostęp do usług centralnych, takich jak Platforma P1 czy system wymiany e-ZLA. Dzięki temu izba przyjęć, blok operacyjny oraz laboratorium mogą wznowić podstawową działalność w ciągu dwóch do trzech godzin od przyjazdu.

Choć głównym celem projektu jest przeciwdziałanie skutkom cyberataków, procedury przewidują również wsparcie przy katastrofach naturalnych lub długotrwałych przerwach w dostawie energii. W przypadku powodzi czy awarii sieci przesyłowej cyberkaretka może zostać zakotwiczona na terenie placówki na kilka dni, stanowiąc lokalny punkt dostępowy do usług telemedycznych.

Szerszy kontekst europejski i perspektywy rozwoju

Mobilne centra reagowania na incydenty funkcjonują już w armii Stanów Zjednoczonych oraz w niektórych krajach skandynawskich, jednak zastosowanie ich w cywilnym systemie ochrony zdrowia jest nadal rzadkością. Polska inicjatywa zwróciła uwagę Europejskiej Agencji Leków, która w raporcie z lutego 2024 r. rekomenduje tworzenie podobnych rozwiązań w regionach o ograniczonej infrastrukturze IT.

Kolejnym krokiem będzie wyposażenie pojazdów w szyfrowane moduły łączności TETRA do komunikacji z zespołami ratownictwa medycznego oraz integracja z krajowym systemem powiadamiania RSO. Trwają też prace nad wprowadzeniem rozwiązań wykorzystujących sztuczną inteligencję do automatycznego wykrywania nietypowego ruchu sieciowego w szpitalach, co pozwoli skrócić czas reakcji przed pojawieniem się pierwszych symptomów ataku.