Nowa Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji: Ministerstwo Cyfryzacji potwierdza powołanie regulatora rynku AI

Polska administracja zamierza jeszcze w tym roku utworzyć pierwszy krajowy organ odpowiedzialny za nadzór nad technologiami sztucznej inteligencji. Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRBSI) – tak brzmi pełna nazwa instytucji – ma czuwać nad bezpiecznym i zgodnym z prawem rozwojem AI, a także koordynować wdrażanie unijnego rozporządzenia AI Act. Informację potwierdził wiceminister cyfryzacji Dariusz Standerski, który zapewnił, że prace legislacyjne zakończą się wiosną.

Zakopany topór wojenny między resortami ws. komisji AI

Koncepcja powołania krajowego regulatora AI wywołała spór kompetencyjny pomiędzy Ministerstwem Cyfryzacji a Ministerstwem Finansów. Resort cyfryzacji optował za stworzeniem odrębnego biura przy swoim ministerstwie, natomiast finanse proponowały, by nowe zadania przejął Urząd Komunikacji Elektronicznej. Po kilku tygodniach konsultacji uzgodniono model kompromisowy: KRBSI będzie samodzielnym organem, lecz obsługę administracyjną zapewni Ministerstwo Cyfryzacji. Zdaniem wiceministra Standerskiego wybrany wariant pozwoli zaoszczędzić około dziewięciu milionów złotych w pierwszym roku działalności, ponieważ skorzysta z istniejącej infrastruktury urzędowej.

Przewodniczącego komisji wybierze Sejm za zgodą Senatu, a w skład wejdą przedstawiciele kluczowych instytucji regulacyjnych: Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Komisji Nadzoru Finansowego, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Tak szeroka reprezentacja ma zagwarantować, że regulacje AI będą uwzględniały perspektywę ochrony konsumentów, rynku finansowego, mediów i usług telekomunikacyjnych.

Czym będzie się zajmować nowa komisja?

Podstawowym zadaniem KRBSI będzie opracowywanie krajowych wytycznych dla twórców, dostawców i użytkowników systemów AI. Organ ma również monitorować rynek pod kątem praktyk zagrażających bezpieczeństwu obywateli i wspierać przedsiębiorstwa w dostosowaniu się do unijnego AI Act. Komisja otrzyma uprawnienia do wydawania decyzji administracyjnych, nakładania kar oraz przeprowadzania kontroli u dostawców wysokiego ryzyka.

Wiceminister Standerski zapowiedział, że projekt ustawy trafi pod obrady Rady Ministrów jeszcze w lutym, natomiast pierwsze czytanie w Sejmie planowane jest na marzec lub kwiecień. Jeżeli harmonogram zostanie dotrzymany, KRBSI rozpocznie działalność operacyjną najpóźniej jesienią. Ustawa przewiduje gwarancje niezależności w decyzjach merytorycznych, mimo że obsługa kadrowo-techniczna będzie prowadzona w ramach resortu cyfryzacji.

Polska a europejska architektura nadzoru nad AI

Unijne rozporządzenie AI Act, nad którym prace dobiegają końca, przewiduje system współpracy między organami krajowymi a Europejską Radą ds. Sztucznej Inteligencji. Każde państwo członkowskie musi wyznaczyć co najmniej jeden organ kompetentny do egzekwowania nowych przepisów. Powołanie KRBSI wpisuje się w ten obowiązek i ma umożliwić Polsce udział w kształtowaniu wspólnych standardów oceny ryzyka, certyfikacji oraz wymiany informacji o incydentach.

Nowa komisja będzie również ściśle współpracować z istniejącymi agencjami wyspecjalizowanymi w cyberbezpieczeństwie i ochronie danych, aby zapewnić komplementarność z dyrektywą NIS2 oraz RODO. Zdaniem ekspertów taki ekosystem regulacyjny może stworzyć bardziej przewidywalne środowisko dla innowatorów, jednocześnie wzmacniając zaufanie społeczne do rozwiązań opartych na algorytmach.

Znaczenie dla biznesu i użytkowników końcowych

Dla przedsiębiorstw działających w Polsce pojawienie się jednolitego punktu kontaktowego oznacza uproszczenie procedur i większą przejrzystość wymogów. Komisja planuje przygotować zestaw dobrych praktyk dla startupów oraz program doradczy dla sektora MŚP, który ma pomóc firmom w ocenie ryzyka i prawidłowym etykietowaniu systemów AI. Użytkownicy końcowi skorzystają natomiast z nowych mechanizmów dochodzenia roszczeń w sytuacji, gdy oprogramowanie oparte na uczeniu maszynowym naruszy ich prawa lub bezpieczeństwo.

Eksperci rynku podkreślają, że skuteczność KRBSI zależeć będzie od właściwego finansowania, dostępu do specjalistów i bieżącej współpracy z sektorem prywatnym. Jeśli te warunki zostaną spełnione, Polska może stać się jednym z liderów unijnych innowacji regulacyjnych w dziedzinie sztucznej inteligencji.