Uczniowie spędzają z telefonem jedną trzecią dnia. Naukowcy ostrzegają o skutkach

Średnio co dziesięć minut młodzi ludzie zerkają na ekran smartfona, a skumulowany czas tych mikro-sesji w trakcie zajęć szkolnych sięga niemal jednej trzeciej dnia. Najnowsze obserwacje zespołu z University of North Carolina at Chapel Hill potwierdzają: im częściej uczeń sięga po telefon, tym trudniej mu utrzymać uwagę i powstrzymać impulsywne reakcje.

Metodologia badania

Przez dwa kolejne tygodnie naukowcy monitorowali realne zachowania kilkuset uczniów w wieku 11–17 lat, instalując na ich urządzeniach aplikację rejestrującą każde odblokowanie ekranu i czas spędzony w poszczególnych aplikacjach. Dane zbierano w odstępach godzinnych, dzięki czemu udało się odtworzyć dokładny rytm korzystania z telefonu podczas lekcji, przerw i zajęć pozaszkolnych.

Główne wyniki

Analiza pokazała, że przeciętny uczestnik badania aktywował smartfon ponad 90 razy dziennie, a aż 70% minut poświęcał treściom rozrywkowym i serwisom społecznościowym. Łącznie przekładało się to na około pięć godzin rozproszonej aktywności ekranowej, co odpowiada jednej trzeciej przeciętnego dnia szkolnego. Najbardziej narażeni okazali się uczniowie ostatnich klas szkoły podstawowej, którzy notowali najkrótsze przerwy między kolejnymi „sprawdzeniami” powiadomień.

Wpływ na koncentrację i kontrolę impulsów

Badacze zwracają uwagę, że kluczowym problemem nie jest sam czas ekspozycji na ekran, lecz ciągłe wybijanie się z rytmu pracy poznawczej. Każde nawet kilkusekundowe spojrzenie na telefon wymaga ponownego „rozgrzania” procesów uwagowych, co obniża wydajność poznawczą i sprzyja impulsywnym zachowaniom. Efekt przypomina sytuację, w której komputer co kilka minut przechodzi w stan uśpienia — powrót do pełnej mocy trwa krócej lub dłużej, ale zawsze generuje stratę zasobów.

Szerszy kontekst naukowy

Wnioski zespołu z Karoliny Północnej współbrzmią z ustaleniami wcześniejszych projektów prowadzonych m.in. przez London School of Economics czy niemiecki Max Planck Institute. Badania te pokazują, że wielozadaniowość cyfrowa obniża wyniki testów pamięci roboczej nawet o 20% oraz zwiększa ryzyko problemów ze snem i nastrojem. Długotrwała fragmentacja uwagi w wieku nastoletnim może też utrudniać kształtowanie nawyków samoregulacji, kluczowych dla przyszłego funkcjonowania akademickiego i zawodowego.

Praktyczne konsekwencje dla szkół i rodziców

Eksperci sugerują, aby placówki oświatowe wdrażały jasne zasady „stref wolnych od telefonów” na lekcjach, a rodzice — ustalali domowe ramy korzystania z urządzeń. Badania wskazują, że już 60-minutowy blok zajęć bez przerwy na telefon znacząco poprawia wyniki w zadaniach wymagających koncentracji. Wprowadzenie analogowych przerw, podczas których uczniowie rozmawiają twarzą w twarz lub wykonują proste ćwiczenia ruchowe, dodatkowo wzmacnia skuteczność takich interwencji.

Co dalej?

Naukowcy planują rozszerzyć monitoring na cały rok szkolny i sprawdzić, czy krótkie treningi uważności pomagają ograniczyć nawyk kompulsywnego sprawdzania powiadomień. Tymczasem rośnie konsensus, że smartfon jest narzędziem użytecznym, ale jego ciągła obecność w klasie może stanowić poważne obciążenie dla rozwijających się funkcji poznawczych. Decyzja o sposobie wprowadzenia cyfrowych zasad należy do każdej szkoły, jednak dowody naukowe jasno pokazują: mniej przerw na ekran to więcej skupienia i lepsze efekty nauki.